O projekcie

Dlaczego transformacja energetyczna?

Żyjemy w rzeczywistości nazwanej przez  antropologa Thomasa Hyllanda Eriksena „przegrzanym światem,” w którym zmiany klimatyczne oraz przemiany społeczne
i technologiczne postępują szybciej, niż możliwości dostosowania się do nich przez społeczeństwo. Projekt wyrasta z założenia, że wiedza lokalna  i oddolne doświadczenia mają kluczowe znaczenie dla zrozumienia skutków kryzysu klimatycznego, procesów transformacji energetycznej oraz antycypowania przyszłości po węglu.

Co badamy?

Choć polityki dekarbonizacji rozwijają się na całym świecie, ich lokalne przebiegi znacząco się różnią. Badamy, jak społeczności mieszkające wokół kompleksu wydobywczo-energetycznego Turów rozumieją kryzys klimatyczny, doświadczają zmian środowiskowych i ekonomicznych oraz jak wyobrażają sobie przyszłość regionu
po zakończeniu wydobycia węgla brunatnego.

Region w punkcie zwrotnym

Od ponad 60 lat kopalnia i elektrownia Turów współtworzą krajobraz kulturowy
i gospodarczy Dolnego Śląska. Dziś region mierzy się z rosnącą presją środowiskową, napięciami transgranicznymi i narastającą niepewnością co do przyszłości. Turów staje się laboratorium transformacji energetycznej, miejscem styku różnych interesów, obaw
i nadziei.

Nasze cele

1.Zrozumienie, jak lokalne społeczności doświadczają kryzysu klimatycznego
i transformacji oraz jak interpretują te procesy.

2. Przyglądanie się temu i badanie, jak przebiegają przygotowania mieszkańców do zmian społecznych, gospodarczych i środowiskowych regionu.

3.Uchwycenie różnorodność lokalnych doświadczeń, perspektyw i prognoz.

4. Poszerzanie debaty o dekarbonizacji i oświetlanie jej nowych wątków.

5.Wyjaśnianie procesów „sprawiedliwej transformacji” oraz uspołecznianie jej przebiegów.

Gdzie prowadzimy badania?

Badania prowadzone są w gminie Bogatynia, na styku granic Polski, Czech i Niemiec. Trójstyk to wyjątkowy obszar, w którym światowa polityka klimatyczna splata
się z lokalnymi historiami, tożsamościami i codziennością, a transformacja energetyczna ma charakter transgraniczny.

Jak pracujemy?

W projekcie stosujemy metody jakościowe: wywiady, obserwację uczestniczącą, badania archiwalne i etnografię wielomiejscową. Współpracujemy z mieszkańcami, pracownikami sektora energetycznego, lokalnymi działaczami, NGO-sami, urzędnikami, dbając
o etyczne i inkluzywne podejście badawcze oraz otwarty charakter obiegów wiedzy
z zakresu nauk społecznych i humanistyki.

Zespół badawczy

Projektem kieruje  dr hab. Katarzyna Majbroda, Prof. UWr, we współpracy z:

– dr hab. Pawłem Klintem, Prof. UWr (Instytut Historii)

– dr hab. Dorotą Kołodziejczyk, Prof. UWr (Instytut Filologii Angielskiej)

– dr hab. Jackiem Schindlerem.

Dominująca w projekcie perspektywa poznawczo-badawcza wraz z teoriami i metodami jakościowymi antropologii społeczno-kulturowej jest wzmacniania i uzupełniana przez teorie, kategorie analityczne oraz narzędzia badawcze z zakresu ekonomii politycznej, literaturoznawstwa, environmental studies, ekokrytyki, studiów nad nauką i technnologią (STS), humanistyki środowiskowej, archiwistyki, historii regionalnej, historii industrializacji, krytycznych studiów kulturowych, humanistyki publicznej oraz nauki obywatelskiej.

Kontakt

Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Wrocławski
ul. Szewska 50/51
Email: katarzyna.majbroda@uwr.edu.plTutaj można wstawić dodatkową treść.
Kliknij pod tym tekstem i usuń zaznaczony blok, jeśli nie chcesz umieszczać dodatkowych treści.

About the Project

Why an energy transition?

We live in what anthropologist Thomas Hylland Eriksen calls an “overheated world” –
a reality in which climate change is accelerating and social, economic, and technological transformations unfold faster than the communities’ ability to adapt to them. The project grows out of the conviction that local knowledge and grassroots experience have a key significance for the understanding of the results of climate crisis, the processes of energy transformation and the anticipation of a post-carbon future.

What we study?

Although decarbonization policies are being implemented globally, they take very different forms locally. We explore how communities near the Turów mining and energy complex understand the climate crisis, experience environmental and economic change, and imagine their futures after lignite extraction is terminated.

A region at a turning point

For more than 60 years, the Turów mine and power plant have shaped the local identity, landscape, and economy. Today the region faces environmental pressures, cross‑border political tensions, and uncertainty about the future. Turów has become a kind of laboratory for energy transition—where competing interests, hopes, concerns, and visions meet.

Our goals

1. Understanding how local communities experience the climate crisis and the energy transition, and how they interpret these processes.
2. Observing and studying how residents prepare for social, economic, and environmental changes in the region.
3. Capturing the diversity of local experiences, perspectives, and expectations.
4. Expanding the debate on decarbonization and shedding new light on its various dimensions.
5. Explaining the processes of “just transition” and strengthening their social embeddedness.

Where we do research?

Our research takes place in the Bogatynia municipality, at the meeting point of Poland, the Czech Republic, and Germany. This cross‑border location makes it a unique place to study how global climate policies interweave with local histories and everyday realities, and the carbon transformation has a transborder character.

How we work?

Our project uses qualitative, community‑based methods, including interviews, participant observation, archival research, and multisited ethnography.  We cooperate with the inhabitants of the region, the employees of the energy sector, local activists, NGOs and policy makers. Ethical, inclusive research is central to our approach; we also care for the open access to knowledge circulation in the social science and the humanities.

Research team

The research team, led by Dr. hab. Katarzyna Majbroda, Professor at the University
of Wrocław, includes:

• Dr. hab. Paweł Klint, Professor at UWr (Institute of History),
• Dr. hab. Dorota Kołodziejczyk, Professor at UWr (Institute of English Studies),
• Dr. hab. Jacek Schindler (Institute of Cultural Studies).

The project’s dominant cognitive‑research perspective, grounded in qualitative methods of socio‑cultural anthropology, is complemented by theories, analytical categories, and research tools from political economy, literary studies, environmental studies, ecocriticism, science and technology studies, environmental humanities, archival studies, regional history, the history of industrialization, critical cultural studies, public humanities, and citizen science.

Stay connected

Institute of Ethnology and Cultural Anthropology, University of Wrocław
Ul. Szewska 50/51
Email: katarzyna.majbroda@uwr.edu.pl